Grundfos MAGNA1 65-60 F, DN65 flanş bağlantısı ve yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfıyla yüksek debili merkezi ısıtma ve soğutma tesisatlarına yönelik elektronik kontrollü sirkülasyon pompasıdır. Fan coil, kazan, klima santrali, ısı pompası ve uygun soğutulmuş su sistemlerinde gerçek debi ve basınç kaybı değerlerine göre değerlendirilebilir.
| Kodu: | |
| Kategori: | Pompa, İnline pompalar, Islak rotorlu sirkülasyon pompaları |
| Durum: | Sipariş Alımına Uygun |
Merkezi ısıtma ve soğutma tesisatlarında sirkülasyon pompasının doğru seçilmesi, sistemin hem hidrolik performansını hem de enerji tüketimini doğrudan etkiler. Özellikle yüksek debili sistemlerde yalnızca boru çapına göre pompa belirlemek yeterli değildir. Sistemin ihtiyaç duyduğu debi (m³/h) ile kritik devrede oluşan dinamik basınç kaybı (mSS) birlikte değerlendirilmelidir.
Grundfos MAGNA1 65-60 F, MAGNA1 ürün ailesinin DN65 flanş bağlantılı ve yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfındaki elektronik kontrollü modellerinden biridir.
Grundfos'un resmi veri kitapçığında MAGNA1 65-60 F için 1 × 230 V, 50/60 Hz besleme, maksimum 10 bar sistem basıncı, -10 °C ile +110 °C akışkan sıcaklığı, maksimum 365 W giriş gücü, maksimum 1,64 A akım, 0,20 EEI, yaklaşık 20,7 kg net ağırlık ve 340 mm montaj uzunluğu belirtilmektedir. Grundfos API
Grundfos MAGNA1 65-60 F, kapalı devre hidronik tesisatlarda sıcak veya soğuk suyun dolaştırılması amacıyla kullanılan elektronik kontrollü, ıslak rotorlu bir sirkülasyon pompasıdır.
DN65 nominal bağlantı sınıfı, ürünü özellikle yüksek su debisinin taşındığı merkezi mekanik tesisatlar açısından önemli hale getirir.
Yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfı ise MAGNA1 65-40 F'ye göre daha yüksek hidrolik dirençlerin karşılanmasına olanak verirken, 65-80 F ve daha yüksek sınıflardaki modellere kıyasla daha düşük basma yüksekliği ihtiyacına sahip sistemleri hedefler.
Bu nedenle MAGNA1 65-60 F'yi yalnızca “büyük çaplı pompa” şeklinde değerlendirmek doğru değildir.
Ürünün esas kullanım alanı, DN65 bağlantının ve 6 metre sınıfındaki hidrolik performansın aynı çalışma noktasında gerekli olduğu tesisatlardır.
Model kodundaki değerler ürünün temel hidrolik özelliklerinin hızlı şekilde anlaşılmasını sağlar.
65: DN65 nominal bağlantı çapını ifade eder.
60: yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfını belirtir.
F: flanş bağlantılı pompa versiyonunu ifade eder.
Dolayısıyla MAGNA1 65-60 F, genel olarak DN65 flanş bağlantılı, yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfındaki elektronik kontrollü Grundfos sirkülasyon pompası şeklinde tanımlanabilir.
Buradaki “60” ifadesi, pompanın bütün debilerde sabit 6 mSS sağlayacağı anlamına gelmez.
Gerçek basma yüksekliği debiye bağlı olarak Q-H performans eğrisi üzerinde değişir.
Grundfos'un resmi MAGNA1 veri kitapçığında MAGNA1 65-60 F için aşağıdaki temel teknik değerler verilmektedir. Grundfos API
| Teknik Özellik | Grundfos MAGNA1 65-60 F |
|---|---|
| Marka | Grundfos |
| Seri | MAGNA1 |
| Model | MAGNA1 65-60 F |
| Ürün Tipi | Elektronik kontrollü sirkülasyon pompası |
| Nominal Bağlantı | DN65 |
| Bağlantı Tipi | Flanşlı |
| Basma Yüksekliği Sınıfı | Yaklaşık 6 m |
| Elektrik Beslemesi | 1 × 230 V, 50/60 Hz |
| Minimum Giriş Gücü P1 | 23,2 W |
| Maksimum Giriş Gücü P1 | 365 W |
| Minimum Akım | 0,24 A |
| Maksimum Akım | 1,64 A |
| Maksimum Sistem Basıncı | 10 bar |
| Akışkan Sıcaklığı | -10 °C – +110 °C |
| Özgül EEI | 0,20 |
| Montaj Uzunluğu L1 | 340 mm |
| Net Ağırlık | Yaklaşık 20,7 kg |
| Gövde Seçeneği | Standart ve N paslanmaz çelik |
Pompa seçimi ve sipariş aşamasında flanş standardı, kesin ürün numarası, basınç sınıfı ve kullanılacak gövde versiyonu güncel Grundfos Product Center üzerinden doğrulanmalıdır. Grundfos, Product Center üzerinde performans eğrileri, boyut çizimleri, kurulum belgeleri ve ürün teknik bilgilerinin görüntülenebildiğini belirtmektedir. Grundfos
MAGNA1 65-60 F'nin önemli özelliği yüksek debi kapasitesine yönelik DN65 bağlantı ile yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfını bir arada sunmasıdır.
Grundfos'un resmi performans eğrisinde modelin debi ekseni yaklaşık 32 m³/h seviyesine kadar gösterilmektedir. Ancak grafiğin son değeri doğrudan önerilen çalışma debisi olarak kullanılmamalıdır. Pompanın doğru olup olmadığı, gerçek tesisat çalışma noktasının performans eğrisindeki konumuna göre belirlenmelidir. Grundfos API
Pompa seçimindeki iki ana parametre şunlardır:
Q = Debi (m³/h)
H = Basma yüksekliği (mSS)
Örneğin DN65 boru kullanılan iki sistemden biri 20 m³/h debide 4 mSS, diğeri 20 m³/h debide 5,5 mSS hidrolik direnç oluşturabilir.
İkinci sistemin çalışma noktası MAGNA1 65-60 F'nin kullanım alanına daha yakın olabilir.
Önceki model olan MAGNA1 65-40 F ile MAGNA1 65-60 F aynı DN65 bağlantı sınıfında bulunur.
Temel fark basma yüksekliğidir.
| Özellik | MAGNA1 65-40 F | MAGNA1 65-60 F |
|---|---|---|
| Nominal Bağlantı | DN65 | DN65 |
| Bağlantı | Flanşlı | Flanşlı |
| Basma Yüksekliği Sınıfı | ~4 m | ~6 m |
| Montaj Uzunluğu | 340 mm | 340 mm |
| Elektronik Kontrol | Var | Var |
| Kullanım Yaklaşımı | Daha düşük direnç | Daha yüksek direnç |
Grundfos'un güncel montaj dokümanında hem 65-40 F hem de 65-60 F için 340 mm temel montaj uzunluğu gösterilmektedir. Grundfos API
Eğer tesisatın çalışma noktası 65-40 F tarafından rahatlıkla karşılanıyorsa daha yüksek basma yüksekliği sınıfındaki 65-60 F'ye geçmek gerekli olmayabilir.
Buna karşılık yaklaşık 4 metre sınıfının yetersiz kaldığı sistemlerde 65-60 F değerlendirilebilir.
Aynı DN65 serisinin bir sonraki hidrolik sınıfı MAGNA1 65-80 F'dir.
MAGNA1 65-60 F yaklaşık 6 metre, MAGNA1 65-80 F ise yaklaşık 8 metre basma yüksekliği sınıfındadır.
Sistemin hesaplanan çalışma noktası 5–6 mSS civarında ve 65-60 F eğrileri içerisinde uygun bölgede kalıyorsa 65-80 F'ye geçmek gereksiz aşırı boyutlandırmaya neden olabilir.
Ancak kritik devrenin toplam hidrolik direnci yükseldiğinde daha yüksek basma sınıfı gerekebilir.
Grundfos'un güncel teknik ve montaj dokümanlarında MAGNA1 DN65 ailesinde farklı basma yüksekliği seçenekleri yer almaktadır. Grundfos API
| Model | Nominal Bağlantı | Yaklaşık Basma Yüksekliği |
|---|---|---|
| MAGNA1 65-40 F | DN65 flanşlı | ~4 m |
| MAGNA1 65-60 F | DN65 flanşlı | ~6 m |
| MAGNA1 65-80 F | DN65 flanşlı | ~8 m |
| MAGNA1 65-100 F | DN65 flanşlı | ~10 m |
| MAGNA1 65-120 F | DN65 flanşlı | ~12 m |
| MAGNA1 65-150 F | DN65 flanşlı | ~15 m |
Bu modeller arasında seçim yapılırken “daha büyük olan daha iyidir” yaklaşımı kullanılmamalıdır.
Doğru model, tesisatın gerçek çalışma noktasını verimli ve kararlı şekilde karşılayan üründür.
DN65 bağlantı sınıfı, pompanın daha yüksek debili merkezi sistemlerde kullanımına yönelik önemli bir göstergedir.
Ancak nominal çap ile basma yüksekliği birbirinden farklı kavramlardır.
Örneğin DN65 MAGNA1 65-60 F yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfındayken, daha küçük bağlantı çapına sahip başka bir MAGNA1 modeli çok daha yüksek basma yüksekliği sağlayabilir.
Bu nedenle pompa seçiminde sadece boru çapı esas alınmamalıdır.
Tesisat debisi, boru hızları ve kritik devre basınç kaybı birlikte değerlendirilmelidir.
Modern HVAC tesisatlarının önemli bir kısmı değişken yük altında çalışır.
Fan coil sistemlerinde iki yollu vanalar kapanabilir. Radyatör tesisatlarında termostatik vanalar debiyi azaltabilir. Bina içerisindeki farklı zonların talebi gün içerisinde değişebilir.
Bunun sonucunda sistemin ihtiyaç duyduğu toplam su debisi de değişir.
Elektronik kontrollü MAGNA1 serisi, pompanın çalışma karakteristiğinin sistem ihtiyacına göre ayarlanmasına yardımcı olur.
Grundfos, MAGNA1 için tasarım, boyutlandırma, montaj, devreye alma ve pompa değiştirme süreçlerine yönelik Product Center araçları ve teknik kılavuzlar sağlamaktadır. Grundfos
Oransal basınç kontrolü, sistem debisi azaldıkça pompanın ürettiği diferansiyel basıncı da azaltmaya yönelik bir çalışma karakteristiğidir.
Özellikle uzun boru hatlarının ve iki yollu kontrol vanalarının bulunduğu sistemlerde değerlendirilebilir.
Fan coil cihazlarının bir bölümü devreden çıktığında toplam debi azalır. Pompanın da buna paralel olarak basınç seviyesini azaltabilmesi, kontrol vanalarında gereksiz diferansiyel basıncın oluşmasını önlemeye yardımcı olur.
Sabit basınç kontrolünde pompa, sistem debisi değişirken seçilen diferansiyel basınç seviyesini korumaya çalışır.
Bu çalışma şekli tesisatın hidrolik karakteristiğine göre fan coil, yerden ısıtma veya farklı hidronik sistemlerde değerlendirilebilir.
Hangi kontrol modunun kullanılacağı devreye alma aşamasında sistem tasarımına göre belirlenmelidir.
MAGNA1 serisinde sabit eğri çalışma seçenekleri de bulunur.
Pompa bu modda seçilen karakteristik üzerinde çalıştırılır.
Klasik sabit hızlı pompa davranışına yakın işletme gereken uygulamalarda kullanılabilir.
Büyük merkezi ısıtma sistemlerinde kazan veya başka bir ısı üreticisinde hazırlanan sıcak suyun radyatör, fan coil, klima santrali veya eşanjörlere taşınması gerekir.
Ana dağıtım hattının DN65 olduğu sistemlerde gerekli toplam debi yüksek olabilir.
MAGNA1 65-60 F, kritik devrede meydana gelen toplam dinamik basınç kaybının yaklaşık 6 metre sınıfındaki pompa çalışma alanıyla uyumlu olduğu merkezi ısıtma sistemlerinde değerlendirilebilir.
Fan coil tesisatları özellikle ticari yapılarda yüksek toplam debiye sahip olabilir.
Otel, hastane, iş merkezi veya rezidans projelerinde yüzlerce terminal cihazın aynı merkezi su sistemine bağlı olması mümkündür.
Bu sistemlerde pompanın hem tasarım debisini karşılaması hem de kısmi yük koşullarında uygun kontrol karakteristiği sunması önemlidir.
MAGNA1 65-60 F, DN65 dağıtım hattının kullanıldığı ve kritik devre basınç kaybının uygun olduğu fan coil sistemlerinde değerlendirilebilir.
Klima santrali bataryalarında belirli bir tasarım debisinin sağlanması gerekir.
Batarya basınç kaybının yanı sıra kontrol vanası, balans vanası, filtre ve boru hattı kayıpları da pompa hesabına dahil edilmelidir.
Birden fazla AHU'nun ortak devrede çalıştığı tesislerde toplam debi önemli seviyelere çıkabilir.
MAGNA1 65-60 F, yüksek debi ile orta seviyede basınç kaybının birlikte bulunduğu uygun DN65 AHU devrelerinde kullanılabilir.
Soğutulmuş su sistemlerinde pompanın chiller ile terminal cihazlar arasında doğru debiyi sağlayabilmesi gerekir.
Pompa seçiminde;
chiller eşanjörü, ana dağıtım boruları, fan coil cihazları, AHU bataryaları, kontrol vanaları, balans vanaları ve filtrelerin basınç kayıpları hesaba katılmalıdır.
Toplam çalışma noktası MAGNA1 65-60 F performans alanıyla örtüşüyorsa model uygun soğutulmuş su sistemlerinde değerlendirilebilir.
Kazan sirkülasyon pompasının sadece kazan kapasitesine göre seçilmesi doğru değildir.
Öncelikle tasarım sıcaklık farkına bağlı gerekli su debisi hesaplanmalıdır.
Ardından kazan eşanjörünün kendi basınç kaybıyla boru ve tesisat elemanlarının dirençleri birlikte değerlendirilmelidir.
MAGNA1 65-60 F, DN65 bağlantının ve yaklaşık 6 metre basma yüksekliğinin uygun olduğu kazan devrelerinde kullanılabilir.
Isı pompalarının doğru çalışması için üreticinin belirttiği su debisinin sağlanması önemlidir.
Buffer tank, plakalı eşanjör, kontrol vanaları, filtreler ve boru hatları toplam sistem direncini belirler.
Ticari ölçekli bir ısı pompası tesisatında gerekli debi yüksek ancak toplam hidrolik direnç orta seviyede olabilir.
Bu tür uygulamalarda MAGNA1 65-60 F, çalışma noktası kontrol edilerek değerlendirilebilir.
MAGNA1 65-60 F'nin yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfında olması, pompanın 6 metre yüksekliğindeki veya belirli bir kat sayısındaki bina için kullanıldığı anlamına gelmez.
Kapalı devre hidronik sistemlerde pompa esas olarak dinamik basınç kayıplarını karşılar.
Boru sürtünmeleri, dirsekler, teesler, vanalar, filtreler, eşanjörler ve terminal cihazlar bu kayıpların başlıca kaynaklarıdır.
Bina yüksekliğinden kaynaklanan statik yük, kapalı devrede gidiş ve dönüş kolonları arasında büyük ölçüde dengelenir.
Dolayısıyla yüksek bir binada 6 mSS pompa yeterli olabilirken, daha alçak fakat uzun ve yüksek dirençli bir tesisatta çok daha yüksek basma yüksekliği gerekebilir.
Grundfos'un güncel teknik dokümanlarında MAGNA1 65-60 F için 340 mm montaj uzunluğu belirtilmektedir. Aynı DN65 ailedeki birçok model de bu temel montaj uzunluğunu kullanmaktadır. Grundfos API
Bu değer mevcut pompa yenilemelerinde özellikle önemlidir.
Mevcut pompanın DN65 bağlantılı olması, MAGNA1 65-60 F'nin doğrudan aynı yere takılabileceğini garanti etmez.
Flanş standardı, bağlantı ölçüleri ve montaj uzunluğu kontrol edilmelidir.
Grundfos teknik verilerinde MAGNA1 65-60 F için maksimum sistem basıncı 10 bardır. Grundfos API
Bu değer pompanın 10 bar diferansiyel basınç oluşturduğu anlamına gelmez.
10 bar pompa gövdesinin kullanılabileceği maksimum sistem basıncını ifade eder.
Pompanın yaklaşık 6 metre basma yüksekliği ise giriş ve çıkış arasındaki diferansiyel basınç performansıyla ilgilidir.
MAGNA1 65-60 F için resmi teknik dokümanda akışkan sıcaklık aralığı -10 °C ile +110 °C olarak verilmektedir. Grundfos API
Gerçek uygulamada akışkanın özellikleri, glikol oranı, ortam sıcaklığı ve yoğuşma koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle soğutulmuş su sistemlerinde üreticinin güncel montaj ve izolasyon talimatlarına uyulması gerekir.
MAGNA1 65-60 F'nin özgül enerji verimliliği indeksi EEI 0,20 olarak belirtilmektedir. Grundfos API
Elektronik kontrollü pompa yapısı, sistem talebinin düştüğü dönemlerde pompanın çalışma karakteristiğinin de ihtiyaca göre ayarlanmasına yardımcı olur.
Özellikle değişken debili sistemlerde bu yaklaşım gereksiz pompalama enerjisinin ve aşırı diferansiyel basıncın azaltılması açısından önemlidir.
Grundfos teknik verilerine göre MAGNA1 65-60 F 1 × 230 V, 50/60 Hz elektrik beslemesine sahiptir.
Minimum giriş gücü 23,2 W, maksimum giriş gücü 365 W; minimum akım 0,24 A, maksimum akım ise 1,64 A olarak belirtilmiştir. Pompa ayrıca dahili aşırı yük korumasına sahiptir. Grundfos API
Kesin elektrik proje değerlerinde sipariş edilecek ürün varyantının güncel teknik veri sayfası esas alınmalıdır.
Sirkülasyon pompası seçiminde daha yüksek basma yüksekliği her zaman avantaj değildir.
Örneğin MAGNA1 65-60 F çalışma noktasını uygun ve verimli bölgede karşılıyorsa yalnızca “bir üst model olsun” düşüncesiyle MAGNA1 65-80 F veya 65-100 F seçmek doğru olmayabilir.
Gereğinden büyük pompa;
yüksek diferansiyel basınca, vana gürültüsüne, gereksiz yüksek su hızına, balans sorunlarına ve daha yüksek pompalama enerjisine neden olabilir.
Doğru yaklaşım, çalışma noktasının pompa eğrisinin uygun bölgesinde kalmasını sağlamaktır.
Hidrolik çalışma noktası uygun olduğu sürece MAGNA1 65-60 F;
merkezi ısıtma sistemlerinde, fan coil tesisatlarında, kazan devrelerinde, klima santrali batarya sistemlerinde, ısı pompası tesisatlarında, büyük radyatör sistemlerinde ve uygun chiller/soğutulmuş su devrelerinde değerlendirilebilir.
Otel, hastane, okul, AVM, iş merkezi, rezidans ve diğer büyük ticari yapıların merkezi mekanik tesisatları ürünün potansiyel uygulama alanları arasındadır.
Tetra Elektromekanik, sirkülasyon pompası seçiminde yalnızca mevcut ürün kodunu veya boru çapını esas almak yerine projenin gerçek hidrolik ihtiyacını değerlendirir.
İlk aşamada gerekli debi (m³/h) hesaplanır.
Daha sonra kritik devrede bulunan boru, fittings, vana, filtre, eşanjör ve terminal cihazların oluşturduğu dinamik basınç kaybı (mSS) belirlenir.
Bu Q-H çalışma noktası güncel Grundfos MAGNA1 performans eğrileriyle karşılaştırılır.
Böylece aynı DN65 bağlantı sınıfındaki MAGNA1 65-40 F, MAGNA1 65-60 F, MAGNA1 65-80 F, MAGNA1 65-100 F ve diğer seçenekler arasından sisteme uygun pompa belirlenebilir.
Grundfos da Product Center üzerinden ürün boyutlandırma, pompa seçimi ve mevcut pompanın yeni modelle değiştirilmesine yönelik araçlar sunmaktadır. Grundfos
Grundfos MAGNA1 65-60 F Sirkülasyon Pompası, DN65 flanş bağlantısı ve yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfıyla yüksek debili ancak orta seviyede dinamik basınç kaybına sahip merkezi ısıtma ve soğutma tesisatlarında değerlendirilebilen elektronik kontrollü bir sirkülasyon pompasıdır.
Resmi Grundfos verilerine göre ürün; 1 × 230 V, 50/60 Hz besleme, maksimum 10 bar sistem basıncı, -10 °C ile +110 °C akışkan sıcaklığı, 365 W maksimum giriş gücü, 1,64 A maksimum akım, 340 mm montaj uzunluğu, yaklaşık 20,7 kg net ağırlık ve 0,20 EEI değerine sahiptir. Grundfos API
MAGNA1 65-40 F'ye göre daha yüksek basma yüksekliği sınıfında bulunması, daha yüksek kritik devre direncine sahip DN65 sistemlerde ek çalışma alanı sağlar.
Ancak doğru pompa seçimi, ürün ailesindeki en yüksek basma yüksekliğini seçmek değildir.
Doğru Grundfos MAGNA1 modeli, tesisatın gerçek debi ve basma yüksekliği ihtiyacını uygun ve enerji verimli çalışma bölgesinde karşılayan pompadır.
Tetra Elektromekanik ve Gürcistan yapılanması Tetramech, yeni mekanik tesisat projelerinde ve mevcut sistem revizyonlarında pompa seçimlerini gerçek hidrolik çalışma koşullarına göre değerlendirir.
Grundfos MAGNA1 ailesinin farklı nominal bağlantı çapları ve basma yüksekliği seçenekleri; merkezi ısıtma, soğutma, fan coil, kazan, klima santrali ve ısı pompası sistemlerinde farklı proje ihtiyaçlarına yönelik çözümler oluşturulmasını sağlar.
Özellikle DN65 sınıfındaki sistemlerde debi, basma yüksekliği, flanş uyumluluğu, montaj uzunluğu ve kontrol senaryosunun birlikte değerlendirilmesi, güvenilir ve verimli bir mekanik tesisat için önemlidir.
MAGNA1 65-60 F, DN65 flanş bağlantılı ve elektronik kontrollü Grundfos sirkülasyon pompasıdır. Yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfında yer alır.
Model yaklaşık 6 metre basma yüksekliği sınıfındadır. Gerçek basma yüksekliği çalışma debisine göre Q-H eğrisi üzerinde değişir. Grundfos API
Pompa DN65 flanş bağlantılıdır.
F, ürünün flanş bağlantılı versiyonunu ifade eder.
Grundfos teknik verilerine göre 1 × 230 V, 50/60 Hz elektrik beslemesine sahiptir. Grundfos API
Maksimum sistem basıncı 10 bar olarak belirtilmektedir. Grundfos API
MAGNA1 65-60 F'nin L1 montaj uzunluğu 340 mm'dir. Grundfos API
İlgili Grundfos teknik verisinde maksimum giriş gücü 365 W olarak belirtilmektedir. Grundfos API
Maksimum akım 1,64 A olarak verilmektedir. Grundfos API
Özgül enerji verimliliği indeksi EEI 0,20'dir. Grundfos API
Her iki model de DN65 flanş bağlantılıdır. MAGNA1 65-40 F yaklaşık 4 m, MAGNA1 65-60 F ise yaklaşık 6 m basma yüksekliği sınıfındadır.
İki model de DN65 flanşlıdır. 65-60 F yaklaşık 6 m, 65-80 F ise yaklaşık 8 m basma yüksekliği sınıfındadır.
Evet. Sistemin hesaplanan debisi ve kritik devre basınç kaybı pompanın performans eğrisiyle uyumluysa fan coil sistemlerinde değerlendirilebilir.
Uygun akışkan ve işletme şartlarında, Q-H çalışma noktası ürünün performans alanıyla örtüşüyorsa soğutulmuş su tesisatlarında kullanılabilir.
Hayır. Model kodundaki 60 değeri bina yüksekliği veya kat sayısını göstermez. Kapalı devre sistemlerde sirkülasyon pompası temel olarak dinamik basınç kayıplarını karşılar.